Volg mij op

Houd bij vernieuwen ook routine

Vroeger bij ons thuis aten we op vrijdag vis, een overblijfsel van mijn moeders katholieke roots. Op feesten bakte mijn moeder altijd dezelfde taarten en maakte dezelfde hapjes. Ook ons weekmenu kende een vast patroon. In het leven van mijn ouders zaten nogal wat ingesleten gewoontes. Ik gruwde daarvan. “Doe toch eens iets anders”, mopperde ik. “Altijd hetzelfde is zó saai en voorspelbaar.”

Tegenwoordig is vernieuwen heel gewoon. De samenleving is ingewikkelder geworden en verandert voortdurend.  Anders denken en doen is nodig om bij de tijd te blijven en je verder te kunnen ontwikkelen. Nieuwe omstandigheden vragen nou eenmaal om nieuwe oplossingen en nieuwe gewoontes. In sommige organisaties zie ik echter dat de ene vernieuwing de andere opvolgt. Niet iedereen kan er evengoed mee omgaan. Bij mensen op de werkvloer zie ik dan vaak onzekerheid ontstaan en weerstand. En dat gaat allebei ten koste van het werkplezier. En waar het plezier dooft, wil het vernieuwen ook niet vlotten, weet ik uit ervaring.

Daarom wil ik deze keer een lans breken voor de kracht van gewoontes en routine. Raar natuurlijk voor iemand die doorgaans helpt om juist patronen te doorbreken. Maar niet alle patronen zijn disfunctioneel. Daarnaast hebben patronen ook voordelen. Veilig in je patroon blijven, levert je weliswaar geen vernieuwing op, maar kan je een heleboel stress besparen. Bovendien betekent het roer omgooien ook risico’s nemen. Dat heeft menig deelnemer aan het televisieprogramma Ik vertrek aan den lijve ondervonden. Het gras van de buren is lang niet altijd groener.

Patronen zijn efficiënt

De mens is in eerste instantie een gewoontedier. Gelukkig maar. Je moet er toch niet aan denken om elke dag opnieuw, als je je auto wilt starten, de gebruiksaanwijzing te moeten doornemen. Wie enige routine heeft, rijdt op de automatische piloot. Menig bestuurder is zelfs in staat om naast het rijden nog allerlei extra handelingen uit te voeren. Zo zie ik regelmatig mensen tijdens het rijden hun smartphone checken, een krant lezen of een plattegrond raadplegen. Sommige dames kunnen zelfs rijdend hun mascara bijwerken en ondertussen van rijbaan wisselen. Best knap hoor.

Waar het op neer komt is meer doen in minder tijd. Hetzelfde geldt voor het vaste weekmenu thuis; het bespaart je een hoop keuzestress in de supermarkt. Steeds dezelfde handelingen herhalen zorgt namelijk voor snelle en sterke verbindingen in onze hersenen. De informatie vliegt dan bij wijze van spreken over snelwegen in ons brein. En dat is enorm efficiënt.

Zoek de balans

Onderzoek heeft uitgewezen dat routine helpt om grip te krijgen op onzekerheden die de wereld om je heen met zich meebrengt.  Als er veel onzekerheden zijn, bijvoorbeeld bij een reorganisatie, geeft het rust om te weten dat bepaalde routines in je leven en werk hetzelfde zijn. Zo blijft er voldoende energie over om je nieuwe vaardigheden en gedrag eigen te maken. En dan zie je dat nieuw gedrag na een tijdje ook weer veilig voelt en een efficiënte gewoonte wordt.

Managers en adviseurs die bezig zijn met vernieuwing kunnen mensen helpen door niet gelijk al het vertrouwde overboord te gooien. Kijk welke routines en gewoontes functioneel zijn en behouden kunnen blijven en waar gewoontes doorbroken moeten worden omdat ze disfunctioneel zijn. Zoek daartussen de juiste balans en werk in stappen . Zo neem je mensen mee naar een nieuw perspectief. Vernieuwing is tenslotte geen doel op zich, maar een middel om sterk te staan in de toekomst.